W praktyce problemy z pracą zraszaczy bardzo często nie wynikają z samego ciśnienia w kranie, lecz ze zbyt dużych strat ciśnienia w rurach. Im dłuższy odcinek oraz im większy przepływ, tym większy opór przepływu i tym mniejsze ciśnienie dociera na końcu sekcji.

W ofercie ogrodowej najczęściej stosuje się rury 16, 20, 25 i 32 mm. Rura 16 mm sprawdza się przy krótszych odcinkach i liniach kroplujących. Rura 20 mm nadaje się do mniejszych sekcji. Rura 25 mm jest najczęściej wybierana jako uniwersalny przewód zasilający, a 32 mm stosuje się tam, gdzie przepływ jest większy albo odcinek jest dłuższy.

Rury PN4 i PN6 można omawiać razem, ale trzeba pamiętać o jednej zależności: grubsza ścianka oznacza mniejszą średnicę wewnętrzną. To dlatego, że przy tej samej średnicy zewnętrznej i tym samym przepływie rura z grubszą ścianką może dawać większe straty ciśnienia. Przy doborze do ogrodu ważniejsze od samego symbolu PN jest więc zestawienie: średnica, długość rury i wymagany przepływ sekcji.

Jeżeli na początku ogrodu zraszacze pracują dobrze, a na końcu słabiej, to najczęściej oznacza, że przewód jest za długi względem swojej średnicy albo sekcja pobiera zbyt dużo wody. Dobór rury powinien więc zaczynać się od obliczenia przepływu oraz sprawdzenia, jaką stratę ciśnienia spowoduje dany odcinek.

Jakie rury wybrać do nawadniania ogrodu: PN4 czy PN6?

Urządzenia do nawadniania powszechnie używane w ogrodach przydomowych pracują z maksymalnym ciśnieniem do 5 bar.

Zraszacze przy zbyt dużym ciśnieniu rozpylają wodę w postaci mgły, którą niewielkie powiewy wiatru mogą łatwo przemieszczać, zaś linie kroplujące po prostu mogą ulec zniszczeniu, zatem nie potrzebują wody o ciśnieniu większym niż 4 bary, a i tak trzeba je niekiedy zmniejszać. 

W przypadku zastosowania pompy zatapialnej zakupionej w naszym sklepie, wpuszczonej do zbiornika deszczówki lub tradycyjnej studni kopanej, odpowiednią będzie rura PN4.

Również w przypadku zasilania z instalacji wyposażonej w hydrofor rura PE PN4 będzie odpowiednia. 

Z tego wynika, że PN4 będzie wystarczająco wytrzymała.

Czarne rury PE i LDPE PN4 i PN6 są postawą systemów ogrodowych, mają wysoką elastyczność i odporność na promieniowanie UV. Zaś popularne w hydraulice domowej rury niebieskie PN10 mają:

• mniejszą średnicę wewnętrzną powodującą większą stratę ciśnienia wynikającą z grubości ścianki
• są bardzo sztywne co sprawia duży kłopot przy ich układaniu i niekiedy konieczność stosowania kolanek 
• nie mają stabilizatorów na UV,
• są znacznie droższe

W 80 % przypadków w instalacjach przydomowych wystarczy tańsza rura PN4, bo ciśnienie wody w sieci nie przekracza 4 barów.

W Europie stosuje się jednostki ciśnienia bar i atmosfera; 1 bar = 0,987 atm. = ciśnienie 10 m słupa wody.

Niebieskie rury do wody pitnej mają szereg plusów:

• atest spożywczy,
• są odporne na większe ciśnienie 10 bar,

Najważniejszy wniosek praktyczny:

Przy tym samym przepływie większa średnica rury daje mniejsze straty ciśnienia. PN4 i PN6 warto omawiać razem, ale hydraulicznie grubsza ścianka zmniejsza średnicę wewnętrzną, więc sama wyższa klasa PN nie daje przewagi przepływowej.

Średnice wszystkich rur, niezależnie od jakości, dotyczą ich wymiarów zewnętrznych. 

Więc nie ma obaw, że złączka o średnicy np 25 mm nie będzie pasowała do jakiejkolwiek rury 25 mm niezależnie od grubości ścianki

Czy do nawadniania ogrodu można zastosować węże ogrodowe? 

Można lecz jest nie wskazane gdyż:

• mają grubsze ścianki
• mniej gładką powierzchnie wewnętrzna co zwiększa opory przepływu wody powodując większy spadek ciśnienia  

Jaką średnicę powinny mieć rury w instalacji nawadniającej ogród? 

gdy wiesz jakie ciśnienie i ile wody potrzebują Twoje urządzenia nawadniające skorzystaj z kalkulatora strat ciśnienia  

Wybierając średnicę rury należy uwzględnić fakt, że zmniejszenie średnicy rury:

• zwiększa się szybkość przepływu wody
• powoduje wzrost spadku ciśnienia.

Maksymalna prędkość przepływu wody przez rurę bez obawy o jej rozerwanie nie powinna przekraczać 2 m/s. 

Zbyt małe ciśnienie może spowodować niewynurzenie się zraszaczy i na pewno ograniczy ich zasięg.

W instalacjach nawodnieniowych ze względu na ich przeznaczenie i obciążenie wyróżnia się dwa rodzaje rur:

• rura główna do której nie podłącza się zraszaczy by ograniczyć uderzenie hydrauliczne powstające przy załączeniu sekcji i
• rury boczne, do których przyłączają się zraszacze, linie kroplujące i inne elementy systemu.

Największy przepływ wody będzie występował w rurze głównej przez którą przypływa woda zasilająca całą sekcję, w rurach bocznych będzie on znacznie mniejszy.

Z tego powodu, by zmniejszyć koszty inwestycji i ułatwić montaż, rury boczne mogą mieć średnicę mniejszą, gdyż ich cena jest mniejsza, zaś elastyczność większa. 

Tabela 1. Maksymalny przepływ wody i spadek ciśnienia na 10 m rury

Tabela 2. Spadki ciśnienia w barach na odcinku 20 m

Spadki ciśnienia w barach w różnych rurach na odcinku 100 m

Biorąc pod uwagę pogarszające się parametry panujące w sieciach wodociągowych i pogarszające się warunki hydrologiczne w przeważającej większości instalacji dobrze jest przyjąć wydajność źródła wody na poziomie 2 do 4 m3/h

Rury montażowe główne i boczne

Rury montażowe 

- to rury z tworzyw sztucznych, takich jak polietylen (PE) czy polipropylen (PP), które służą do zasilania i rozprowadzania wody w systemach nawadniania wyposażonych w zraszacze. Rury te są odporne na promienie UV, skrajne temperatury oraz gnicie i nawozy, dlatego mogą być ułożone na ziemi lub prowadzone pod ziemią. Rury montażowe mają różne średnice i grubości, w zależności od potrzeb nawadniania. Najczęściej stosuje się rury o średnicy 16 mm, 20 mm, 25 mm lub 32 mm. 

Rury do deszczowni

- to rury z tworzyw sztucznych lub metalu, które służą do zasilania i podtrzymywania deszczowni, czyli urządzeń, które rozpylają wodę w postaci deszczu nad polem uprawnym. Rury te służą do nawadniania deszczowego, czyli metody, która polega na naśladowaniu naturalnych opadów atmosferycznych. Rury do deszczowni są odpowiednie do nawadniania dużych powierzchni, takich jak łąki, pastwiska, zboża czy trawy. Rury te zapewniają równomierne nawilżenie gleby i roślin, ale wymagają dużej ilości wody i energii. Rury do deszczowni mają duże średnice, od 63 mm do 110 mm, a także różne ciśnienie i maksymalny przepływ wody, w zależności od rodzaju deszczowni. Rury te są mocne i odporne na uszkodzenia, ale są ciężkie i trudne do przenoszenia. 

W sklepie internetowym Anixol.pl 

oferujemy szeroki wybór rur do nawadniania, kształtek, złączek oraz innych elementów niezbędnych do zbudowania systemu nawadniania ogrodu. Nie mając programu do projektowania systemu można nam zlecić zrobienie projektu 

W naszej ofercie posiadamy rury montażowe - irygacyjne spełniające normy ciśnieniowe PN4 i PN6 o średnicach: 

• 16 mm
• 20 mm
• 25 mm
• 32 mm

na zamówienie dostarczamy rury do nawodnienia inne produkowane w Polsce i czołowych producentów europejskich.

FAQ – Rury PE / LDPE do nawadniania

Poniżej zebraliśmy najczęstsze pytania dotyczące doboru, właściwości i pracy rur PE oraz LDPE w systemach nawadniania.

Kliknij pytanie, aby zobaczyć odpowiedź.

Podstawy hydrauliki: ciśnienie, przepływ i straty

PN4 / PN6: znaczenie, dobór i bezpieczeństwo

Dobór średnicy rury: 20 / 25 / 32 mm i długości sekcji

Materiał, jakość i właściwości rury

Złączki, kształtki i elementy instalacji

Montaż i warunki pracy (praktyka)

Trwałość, eksploatacja i gwarancja

Kompletny system nawadniania: dobór, serwis i rozbudowa

Autor: Cezariusz Szlachcic – ekspert ds. systemów nawadniania z 30-letnim doświadczeniem praktycznym.